Ο νομικός έλεγχος (legal due diligence) στην εξαγορά ελληνικών εταιρειών

Ο νομικός έλεγχος κατά την εξαγορά ελληνικής επιχείρησης αποσκοπεί στο να αποτυπώσει τη νομική θέση της εταιρείας-στόχου, να εντοπίσει υφιστάμενες και ενδεχόμενες υποχρεώσεις και να κρίνει αν τα δικαιώματα που πρόκειται να αποκτηθούν αντιστοιχούν στις συμβατικές και εμπορικές παραδοχές της συναλλαγής. Το εύρος του εξαρτάται από τη νομική μορφή της εταιρείας, το αν η δραστηριότητά της είναι εποπτευόμενη και τη δομή της εξαγοράς.

Ο έλεγχος των εταιρικών θεμάτων ξεκινά συνήθως από τα ιδρυτικά έγγραφα, το καταστατικό, τα στοιχεία του ΓΕΜΗ και τις αποφάσεις των οργάνων. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται η νόμιμη έκδοση και η κυριότητα των μετοχών ή εταιρικών μεριδίων, οι περιορισμοί στη μεταβίβασή τους, οι συμφωνίες μετόχων και η εξουσία εκπροσώπησης. Όταν αποκτάται πλειοψηφική συμμετοχή, ο έλεγχος πρέπει επίσης να κρίνει αν οι μέτοχοι μειοψηφίας έχουν δικαιώματα συναίνεσης, πληροφόρησης ή άλλα δικαιώματα που μπορεί να επηρεάσουν την υλοποίηση ή τη μετέπειτα διοίκηση.

Ο συμβατικός έλεγχος καλύπτει χρηματοδοτήσεις, εγγυήσεις, εμπράγματες ασφάλειες, ουσιώδεις συμβάσεις προμηθευτών και πελατών, μισθώσεις και συμφωνίες με ρήτρες καταγγελίας ή αλλαγής ελέγχου. Οι συμβάσεις αυτές μπορεί να περιορίζουν την εξαγορά ή να γεννούν υποχρεώσεις αποπληρωμής και ανάγκη συναίνεσης τρίτων. Τα εργασιακά ζητήματα απαιτούν χωριστή εξέταση των συμβατικών δικαιωμάτων, των δεδουλευμένων υποχρεώσεων, των συλλογικών ρυθμίσεων και των συνεπειών της συναλλαγής για το προσωπικό.

Η κανονιστική συμμόρφωση έχει ιδιαίτερη σημασία όταν η εταιρεία δραστηριοποιείται σε τομέα που απαιτεί άδεια ή συνεχή εποπτεία. Η ύπαρξη μιας άδειας πρέπει να εξετάζεται μαζί με τη συνεχιζόμενη ισχύ της, την τήρηση των όρων της και τις συνέπειες αλλαγής κυριότητας ή ελέγχου. Περιβαλλοντικές υποχρεώσεις, επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, κυβερνοασφάλεια, κυριότητα διανοητικής ιδιοκτησίας και εκκρεμείς διοικητικές διαδικασίες μπορεί να απαιτούν εξειδικευμένη διερεύνηση.

Όταν η εταιρεία έχει στην κυριότητα ή χρησιμοποιεί ακίνητα, ο νομικός έλεγχος πρέπει να συμπληρώνεται από τεχνικό έλεγχο του τίτλου, της κτηματογράφησης, της πολεοδομικής κατάστασης, των οικοδομικών αδειών και των επιτρεπόμενων χρήσεων. Αποκλίσεις μεταξύ καταχωρισμένης περιγραφής και πραγματικής κατάστασης ενός ακινήτου μπορεί να επηρεάσουν τη χρηματοδότηση, την ανάπτυξη ή τη συνέχιση της νόμιμης λειτουργίας της επιχείρησης.

Τα ευρήματα του ελέγχου αποκτούν συμβατική σημασία μέσω της ενσωμάτωσής τους στα έγγραφα της εξαγοράς. Ζητήματα που μπορούν να διορθωθούν πριν από την ολοκλήρωση αντιμετωπίζονται με ειδικές υποχρεώσεις ή αναβλητικές αιρέσεις. Οι κίνδυνοι που εντοπίστηκαν μπορεί να δικαιολογούν προσαρμογή του τιμήματος, ειδικές ρήτρες αποζημίωσης, παρακράτηση μέρους του τιμήματος ή συμφωνημένους περιορισμούς ευθύνης. Το εφαρμοστέο δίκαιο, οι γνωστοποιήσεις, οι προθεσμίες παραγραφής και οι διαθέσιμες εξασφαλίσεις για τις υποχρεώσεις του πωλητή χρειάζονται χωριστή αξιολόγηση.

Ο νομικός έλεγχος πρέπει τελικά να καταλήγει σε τεκμηριωμένη εκτίμηση των κινδύνων που αναλαμβάνει ο αγοραστής, διακρίνοντας όσα μπορούν να κατανεμηθούν συμβατικά από τα νομικά ελαττώματα που μπορεί να θίγουν την εγκυρότητα, τη δυνατότητα υλοποίησης ή τις βασικές οικονομικές παραδοχές της εξαγοράς.

Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Για συμβουλή σε συγκεκριμένη υπόθεση, επικοινωνήστε μαζί μας.